MRG Raporunuzda C5-C6 Protrüzyonu Yazıyor: Bu Gerçekten Boyun Fıtığı mı?

MRG raporunu eline alan birçok kişi raporda geçen “C5-C6 düzeyinde posterior protrüzyon” ifadesini gördüğünde ciddi endişe yaşayabilmektedir. Özellikle internet araştırmaları sonrasında “boyun fıtığı”, “ameliyat”, “felç riski” gibi ifadelerle karşılaşmak kaygıyı daha da artırabilmektedir.

Ancak öncelikle bilinmesi gereken önemli bir nokta var: MRG raporunda protrüzyon görülmesi ile kişinin şikayetlerinin nedeni olması aynı şey değildir. Protrüzyon bazı kişilerde semptomlarla ilişkili olabilirken, bazı kişilerde hiçbir belirti oluşturmadan yıllarca varlığını sürdürebilir [3].

C5-C6 Protrüzyon Nedir?

Protrüzyon; omurlar arasında bulunan diskin dış sınırlarının normal anatomik sınırlarının dışına doğru taşmasını ifade eder. Boyun omurgasında bu durum en çok C5-C6 seviyesinde görülmektedir.

C5-C6 protrüzyon boyun fıtığı mı? Halk arasında “boyun fıtığı” olarak anılabilse de her protrüzyon aynı şiddette değildir ve her protrüzyon sinir basısı oluşturmaz. MRG raporunda bu bulgunun yer alması tek başına semptom varlığına ya da ameliyat gerekliliğine işaret etmez [3].

C5-C6 Seviyesi Neden Bu Kadar Sık Etkilenir?

Boyun omurgasında en fazla mekanik yük alan ve hareket eden segmentlerden biri C5-C6 seviyesidir. Bu bölge:

• Başın ağırlığını (yaklaşık 4.5–5 kg) taşır
• Günlük yaşam aktivitelerinde yoğun şekilde kullanılır
• Bilgisayar ve telefon kullanımında uzun süre öne eğik pozisyonda kalabilir
• Tekrarlayıcı hareketlerden ve postüral yüklenmelerden etkilenebilir

Bu nedenle MRG raporlarında en sık karşılaşılan bulgulardan biri C5-C6 protrüzyonudur.

MRG Bulguları Her Zaman Ağrı Yapar mı?

Bilimsel çalışmalar, hiçbir boyun ağrısı veya kol şikayeti olmayan kişilerde de protrüzyon, disk dejenerasyonu ve benzeri görüntüleme bulgularının görülebileceğini göstermektedir [3]. Aşağıdaki tablo klinik pratikte sık karşılaşılan radyolojik bulguların semptomlarla ilişkisini özetlemektedir:

Güncel klinik yaklaşımda “MRG bulguları önemlidir ancak tedavi kararları yalnızca görüntüleme sonuçlarına göre verilmez” ilkesi benimsenmiştir. MRG raporu değerlendirme sürecinin önemli bir parçasıdır; ancak tek başına tanı veya tedavi planı oluşturmak için yeterli değildir.

C5-C6 Hangi Siniri Etkileyebilir?

C5-C6 seviyesindeki disk protrüzyonları bazı durumlarda C6 sinir köküyle ilişkili semptomlara neden olabilir [2]. Aşağıdaki tablo olası C6 etkilenmesi bulgularını özetlemektedir:

Bu bulguların varlığı mutlaka C6 sinir kökü etkilenmesi olduğu anlamına gelmez. Klinik değerlendirme ile birlikte yorumlanmalıdır.

C5-C6 Protrüzyonu Hangi Belirtilere Neden Olabilir?

Bazı kişilerde hiçbir belirti oluşturmazken bazı kişilerde aşağıdaki şikayetlerle ilişkili olabilir:

Boyun Ağrısı

En sık görülen belirtilerden biridir. Ağrı; boynun tek tarafında, arka kısmında veya omuz bölgesinde hissedilebilir.

Kürek Kemiğine Vuran Ağrı

Bazı kişiler ağrıyı kürek kemiğinin iç kenarında veya omuz çevresinde tarif eder [15].

Kola Yayılan Ağrı

Bazı durumlarda ağrı; omuza, kolun dış kısmına ve ön kola yayılabilir [6]. Aşağıdaki görsel C5-C8 sinir köklerinin kola yayılım alanlarını göstermektedir:

Uyuşma ve Karıncalanma

Bazı bireylerde başparmakta, işaret parmağında veya ön kolun dış kısmında uyuşma veya karıncalanma hissedilebilir [2].

Kas Güçsüzlüğü

İleri nörolojik etkilenmelerde; kol kaldırma, dirsek bükme veya kavrama gibi aktivitelerde zorlanma görülebilir. Bu durumda uzman değerlendirmesi önemlidir.

C5-C6 Protrüzyon Baş Dönmesi Yapar mı?

Boyun ağrısı yaşayan bazı kişiler baş dönmesi veya dengesizlik hissi tarif etmektedir. Ancak baş dönmesinin nedeni her zaman disk protrüzyonu değildir.

Baş dönmesi; iç kulak problemleri, vestibüler sistem bozuklukları, migren, nörolojik hastalıklar veya boyun kaslarındaki propriyoseptif girdilerin etkilenmesiyle ortaya çıkan servikojenik mekanizmalar gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir [8]. Bu nedenle baş dönmesi olan bireylerin kapsamlı değerlendirilmesi gerekir.

Kliniğimizde C5-C6 Protrüzyonu Olan Bir Hastayı Nasıl Değerlendiriyoruz?

Ulus Fizyoterapi’de değerlendirme yalnızca MRG raporuna göre yapılmaz. Öncelikle kişinin şikayetlerinin davranışı incelenir. Şu sorular değerlendirme sürecinin temel eksenini oluşturur:

• Ağrı sadece boyunda mı hissediliyor, yoksa kürek kemiğine veya kola yayılıyor mu?
• Başparmakta uyuşma mevcut mu ve güç kaybı hissediliyor mu?
• Uzun süre bilgisayar kullanınca (sustained loading) belirtiler farklılaşıyor mu?
• Baş belirli yönlere hareket ettirildiğinde semptomlarda değişiklik oluyor mu?

Hareketler Ağrınızı Nasıl Değiştiriyor?

Mekanik Tanı ve Tedavi (MDT) yaklaşımında semptomların hareketlere verdiği yanıt değerlendirilir [14]:

• Merkezileşme: Başın geriye alınması ağrıyı koldan boyna doğru topluyor ve azaltıyor mu?
• Periferalleşme: Uzun süre öne eğilmek belirtileri artırıp uyuşmayı parmak uçlarına mı yayıyor?

Bu nedenle yalnızca görüntüleme sonuçları değil, hareketlere verilen yanıt da değerlendirme sürecinin en önemli parçasıdır.

Hangi Durumlarda Acilen Doktora Başvurulmalıdır? (Kırmızı Bayraklar)

Boyun ağrılarının büyük bölümü mekanik kaynaklı olsa da aşağıdaki belirtiler acil ve dikkatli tıbbi değerlendirme gerektirir [2]:

Modern Fizyoterapi Yaklaşımında Neler Değerlendirilir?

Kapsamlı değerlendirmede Bölgesel Bağımlılık (Regional Interdependence) modeli uygulanır [18]:

• Mekanik Davranış: Şikayetlerin tekrarlı hareketlere verdiği yanıt [14].
• Boyun Hareketliliği: Fleksiyon, ekstansiyon, rotasyon ve yan eğilme açıklıkları.
• Torakal Omurga: Araştırmalar torakal omurga hareketliliğinin ve bu bölgeye yapılacak mobilizasyonların boyun fonksiyonları ve ağrı düzeyiyle ilişkili olabileceğini göstermektedir [5, 17].
• Skapular Kontrol: Kürek kemiği mekaniği ve kas dengesi [12].
• Nörolojik Muayene: Refleksler, duyu ve miyotom düzeyinde kas kuvveti incelenir.

C5-C6 Protrüzyonunda Fizyoterapi Faydalı Olabilir mi?

Bilimsel literatür, uygun hasta grubunda konservatif tedavi yaklaşımlarının önemli faydalar sağlayabileceğini göstermektedir [2, 5]. Bu yaklaşımlar arasında; hasta eğitimi, kişiye özel egzersiz programları, manuel terapi uygulamaları, torakal mobilizasyonlar, nörodinamik egzersizler ve postür eğitimi yer alabilir.

Ancak her bireyin değerlendirmesi farklıdır ve tedavi planı kişiye özel oluşturulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• [2] Blanpied, P. R., et al. (2017). Neck pain: revision 2017: clinical practice guidelines. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 47(7), A1-A83.
• [3] Bogduk, N. (2011). The anatomy and pathophysiology of neck pain. Physical Medicine and Rehabilitation Clinics, 22(3), 367-382.
• [5] Cleland, J. A., et al. (2005). Immediate effects of thoracic spine manipulation in patients with neck pain. Journal of Manual & Manipulative Therapy, 13(4), 214-225.
• [6] Cleland, J. A., et al. (2007). Short-term effects of thoracic spine manipulation in patients with cervical radiculopathy. Physical Therapy, 87(5), 513-524.
• [8] Dunning, J. R., et al. (2016). Upper cervical and upper thoracic manipulation versus mobilization and exercise in patients with cervicogenic headache. BMC Musculoskeletal Disorders, 17(1), 1-12.
• [9] Falla, D., & Jull, G. (2007). Functional and structural changes in the cervical spine muscles in people with neck pain. Manual Therapy, 12(3), 176-189.
• [10] Fernández-de-las-Peñas, C., et al. (2007). Musculoskeletal disorders in mechanical neck pain: a systematic review. Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics, 30(4), 317-327.
• [12] Kibler, W. B., et al. (2013). Clinical implications of scapular dyskinesis: a 2013 consensus statement. British Journal of Sports Medicine, 47(14), 877-885.
• [14] McKenzie, R., & May, S. (2006). The Cervical and Thoracic Spine: Mechanical Diagnosis and Therapy (2nd ed.). Spinal Publications.
• [15] Peek, A. L., Miller, C., & Heneghan, N. R. (2015). Thoracic manual therapy in the management of non-specific shoulder pain. Journal of Manual & Manipulative Therapy, 23(4), 176-187.
• [17] Thoomes, E., et al. (2023). Effectiveness of thoracic spine manipulation for upper quadrant musculoskeletal disorders: protocol for a systematic review. BMJ Open, 13(9), e076143.
• [18] Wainner, R. S., et al. (2007). Regional interdependence: a musculoskeletal examination model whose time has come. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 37(11), 658-660.

Bu içerik, Fzt. Sefa Göben tarafından güncel fizyoterapi literatürü ve klinik kılavuzlara dayanılarak hazırlanmıştır. Bireysel tanı veya tedavi planı oluşturmaz; profesyonel değerlendirmenin yerini tutmaz.

• Boyun Ağrısında Torakal Omurga: Bölgesel Bağımlılık ve Klinik Çıkarımlar
• Manuel Terapi — Ulus ve Etiler Manuel Terapi Merkezi
• Boyun Fıtığında Fizik Tedavi
• Postür Bozukluğu Fizyoterapi Yaklaşımı